Af Örgütü’nün ihraç raporu: Terörist olarak yaftalanan iş bulamıyor

Journo’dan Burcu Karakaş’ın haberine göre, Uluslararası Af Örgütü, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası ihraç edilen kamu çalışanlarının durumuna ilişkin bir rapor hazırladı. Aralarında silahlı kuvvetler mensubu, polis memuru, öğretmen, doktor, akademisyen, merkezi ve yerel yönetim çalışanı 100 binden fazla kişinin ihraç edildiği belirtilen rapor, resmi yetkililer, sendika temsilcileri, sivil toplum örgütü temsilcileri ve avukatlarla gerçekleştirilen 61 görüşmeye dayandırıldı. Rapordan satırbaşları şöyle:

İhraçların etkisi insanların işlerini kaybetmelerinin çok daha ötesine geçerek, genel olarak kamu sektöründeki istihdamdan da men edilmelerine varıyor. Kanun hükmünde kararnameler ihraç edilenlerin pasaportlarının da iptal edilmesini öngördüğünden, bu kişilerin yurtdışına çıkabilmeleri engelleniyor. İhraç edilen kişilerden bir bölümü de işleri kapsamında sağlanan barınma ve sağlık desteğini aileleriyle birlikte kaybetti.

Çok sayıda insan yalnızca işini değil, aynı zamanda özel sektörde dahi mesleklerini devam ettirebilme imkânlarını kaybetti. İhraç edilmeleriyle birlikte ‘terörist’ olarak yaftalanan bu insanlar herhangi bir şekilde iş bulamıyor.

İhraç edilen kişiler üstlerine ihraç nedenlerini sorduklarında kendilerine herhangi bir bilgi verilmediğini aktardı. Bir görüşmeci, “Neden ihraç edildiğimi sorduğumda bana nedenini söyleyemeyeceklerini, sadece tüm soruşturmaların birbirinden farklı olduğunu söylediler” dedi. Diğer amirler de herhangi bir bilgileri olmadığını ileri sürdü. Yerel yönetimde çalışan bir kişiye verilen cevap ise şöyleydi: “Benimle bir alakası yok, liste yukarıdan geldi.”

Adalet Bakanlığı yetkilileri Af Örgütü’ne, ihraçların kişilerin terör örgütüyle bağlantısı bulunduğunu ortaya koyan ve illa suç teşkil eden bir fiil olmasa da somut ve söz konusu kişilerin “töhmet altında bırakan” hareketlerine dayanılarak gerçekleştirildiğini ifade etti.

Sağlık Bakanlığı yetkilileri ile gerçekleştirilen bir görüşmede bakanlığın 6 bin 383 çalışanını ihraç edildiği belirtildi. Yetkililer, çalışanlarının hangi kıstaslara göre ihraç edildiklerine dair bir açıklamada bulunmadı ancak darbe girişimi esnasında yaralananları tedavi etmediklerini ifade ettikleri doktorları örnek gösterdiler. Bu nedenden ötürü kaç Sağlık Bakanlığı çalışanının ihraç edildiğine ya da kamudan uzaklaştırılan çalışanlardan kaçının acil servislerde bakım hizmeti verdiğine dair rakamları vermediler ve bu vak’alar hakkında neden mevcut idari ya da ceza hukuku çerçevesinde işlemler başlatılmadığına dair de herhangi bir açıklamada bulunmadılar.

İhraç edilen doktorlar, devlet hastanelerinde çalışamıyorlar ve kariyerlerinde ilerlemek, örneğin tıpta uzmanlık elde edebilmek amacıyla devletten eğitim alamıyorlar.

Nisan 2017 sonu itibariyle Barış İçin Akademisyenler bildirisine imza atan 372 kişi kanun hükmünde kararnamelerle mesleklerinden ihraç edildi. İhraç edilen akademisyenler, bir bütün olarak yalnızca devlet üniversitelerinde değil, aynı zamanda Türkiye’deki mevzuat uyarınca vakıf statüsünde oldukları kabul edilen, Yüksek Öğretim Kurulu tarafından işleyişleri düzenlenen ve kamu hizmeti tanımına giren özel üniversitelerde de yeni görevler almaktan men edilmiş durumda. 30 binden fazla çalışanını görevden çıkaran Milli Eğitim Bakanlığı’na göre de ihraç edilen öğretmenler özel okullarda da görev alamayacak.

Uluslararası Af Örgütü’nün görüştüğü ihraç edilen 33 kamu çalışanından hiçbiri, ihraç edilmelerinin ardından aylar geçmesine rağmen formel işgücü piyasasında bir iş bulamamıştı. Kişilerin tamamı ya birikimleri sayesinde ya arkadaş ve aile desteğiyle, düzensiz piyasada temizlikçilik gibi işler yaparak ya da sendika üyesi olup da ihraç edilenlere ödenen çok düşük bir meblağla hayatlarını idame ettirmeye çalışıyordu.

Görüşmecilerden biri, “Oğlum okula gitmek istemedi. Diğer çocuklar ona sataşıp, annesinin terörist ve hain olduğunu söylemişler” dedi. Bir diğer görüşmeci de okul bursu için mülakat yapılan kızına, görüşmeyi yapan makamların, kızına, annesinin bir terörist olduğunu söylediklerini ve burs verilmediğini aktardı.