Mahmut Makal 88 yaşında yaşamını yitirdi

1950’de yazdığı Bizim Köy romanıyla köy edebiyatı akımını başlatan ve köy edebiyatının ustası olarak bilinen Köy Enstitülü Mahmut Makal 88 yaşında yaşamını yitirdi. 

1930 yılında Aksaray’ın Demirci Kasabası’nda doğan Mahmut Makal edebiyata şiirle başladı. 1946’da Köy Notları’nın Varlık Dergisi’nde yayınlamasıyla dikkatleri üzerine çekti. 1947’de İvriz Köy Enstitüsü’nü bitirdikten sonra 6 sene boyunca bir köyde öğretmenlik yaptı. Öğretmenlik yaptığı köydeki gözlemlerini 1950’de kitap haline getirip Bizim Köy ismiyle yayınlayarak büyük yankı uyandırdı. Köy edebiyatı akımını başlatan kitap olarak anılan bu kitaptan dolayı tutuklanıp bir süre cezaevinde kaldı. Bizim Köy ise tam tersine çeşitli dillere çevrildi ve ülke sınırlarını aştı. Makal 1967’de UNESCO tarafından dünya gençliğine örnek insan olarak seçildi. Öğretmen ve yazar olan Makal, 88 yaşında Hacettepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde hayatını kaybetti.

Makal, kendisiyle yapılan bir röportajda, Köy Enstitüleri’ni şöyle anlatmıştı:

“Köy Enstitüleri’nde, insanoğlunun erdeminin ve yaratıcılığının, elleriyle beyni arasında kurabileceği uyumla doğru orantılı olduğu gerçeğine uygun biçimde yetişiyordu yeni insan. Eğitimin gerçek ereği, halk kaynağını harekete geçirmek, üstündeki karanlık perdeyi, yetişen çocukların eliyle kendisinin yırtıp atmasını sağlamaktır. Böyle eğitim kurumu, böyle yetişmiş insan istenmiyor. Bu yüzden de Atatürk’ün Türkiye’si eğitimsiz, işsiz, yönsüz-yöntemsiz, idealsiz insanların, din tüccarlarının ülkesi oldu. Öğretmen yetiştirmekten bile korkuyoruz. Dünyasal, çağcıl, bilimsel ve laik bir eğitim uygulanmasına geçemeden, düşünen, konuşan, ülke sorunlarının çözümü için didinen insanı yetiştirmeden ve de bu insanlardan yana davranacak yöneticilere kavuşmadan hiçbir yere varamayız. Geriye geriye giderek gericiliğin çıkmasına girdik. Köy Enstitüleri uygulamasının günümüz koşullarına göre işletilmesi bir seçenek olabilir.”

 

Eserleri

Bizim Köy (1950-1966 UNESCO Dünya Kültürüne Hizmet Ödülü)

Köyümden (1952-Hayal ve Gerçek adıyla 1957’de yeniden basıldı)

Memleketin Sahipleri (1954)

Kuru Sevda (1957)

17 Nisan (1959)

Köye Gidenler (1959)

Kalkınma Masalı (1960)

Eğitimde Yolumuz Nereye (1960)

İplik Pazarı (1964)

Kamçı Teslimi (1965)

Ötelerin Havası (1965)

Halktan Ayrı Düşenler (1965)

Köpeksiz Köy (1965)

Yer Altında Bir Anadolu (1968)

Bu Ne Biçim Ülke (1968)

Zulüm Makinesi-Öğretmen Kıyımı (1969)

Kokmuş Bir Düzende (1970)

Açlık Pınarı (1973)

Değişenler (Bizim Köy, 1975-1977 Türk Dil Kurumu Ödülü)

Karanlığı Zorlayanlar (1976)

Köy Enstitüleri ve Ötesi (1979)

Bir İşçinin Günlüğünden (1980)

Hayal ve Gerçek-Değişenler (1987)

Ağlatı (Denemeler, 1989)

Faust’un Dediği (1990)

Anımsı Acımsı (1990)

Bakırdaki Kıvılcım (1992)

Köy Enstitüleri ya da Deli Memedin Türküsü (1993)