Türkiye’nin Fırat’ın Doğusuna olası operasyonu: ABD çekilirken, kim ne diyor?

HABER MERKEZİ – Erdoğan, Trump ile telefon görüşmesi yaptı. Bu görüşmenin ardından Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada Türkiye’nin Fırat’ın doğusuna yakın zamanda operasyon düzenleyeceği ancak ABD’nin bu operasyona destek vermeyeceği kaydedildi. Açıklamaların ardından ABD askeri sınırdan çekilirken, Demokratik Suriye Güçleri Washington’a “taahhütlerini yerine getirmediği için” tepki gösterip “savunma” çağrısı yaptı. Kuzey ve Doğu Suriye’den de olası operasyona karşı uyarılar geldi. BM’den yapılan açıklamada ise “Neler olacağını bilmiyoruz, en kötüsüne hazırlanıyoruz” denildi.

AKP lideri Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile telefonda görüştü.

İki lider söz konusu görüşmede Türkiye’nin Kuzey Suriye’ye yani Fırat’ın doğusuna dönük olası askeri operasyon ile güvenli bölge konuları ele aldı.

Cumhurbaşkanlığı’ndan açıklama

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre görüşmede Erdoğan, güvenli bölgenin şart olduğunu belirtti ve ABD’nin ikili mutabakatın gerekliliklerini yerine getirmemesinden ötürü duyduğu rahatsızlığı iletti.

“Görüşmede ikili meselelerin yanı sıra Fırat’ın doğusunda kurulması planlanan güvenli bölge hakkında fikir alışverişinde bulunulmuştur. Sayın Cumhurbaşkanımız, PKK-YPG kaynaklı terör tehdidinin ortadan kaldırılması ve Suriyeli sığınmacıların ülkelerine dönüşünü sağlayacak koşulların oluşturulması için güvenli bölgenin şart olduğunu ifade etmişlerdir.

“Suriye’de DEAŞ terör örgütüne karşı mücadeleyi sürdürmeye kararlı olan ülkemizin, bölgede bir daha böyle bir sorun yaşanmaması için her türlü tedbiri alacağı vurgulanmıştır.

“ABD askeri ve güvenlik bürokrasisinin, iki ülke arasında sağlanan mutabakatın gereklerini yerine getirmemesinden duyulan rahatsızlık Sayın Trump ile paylaşılmıştır. İki lider, ABD Başkanı Sayın Trump’ın daveti üzerine önümüzdeki ay Washington’da bir görüşme yapmayı kararlaştırmışlardır.”

 

Beyaz Saray: ABD, Türkiye’nin operasyonuna destek vermeyecek

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada ise son iki yıldır bölgede yakalanmış olan tüm IŞİD militanlarından bundan böyle Türkiye’nin sorumlu olacağı belirtildi.

Açıklamada Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyinde uzun süredir planladığı operasyon için yakın zamanda harekete geçeceği hatırlatılırken, ABD’nin bu operasyona dahil olmayacağı, askeri destek vermeyeceği ve “IŞİD’i yenilgiye uğratan” Amerikan askerlerinin bölgeden çekileceği aktarıldı.

“Bugün Başkan Donald Trump, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile telefonda görüştü. Türkiye, Suriye’nin kuzeyine uzun zamandır planladığı operasyonu yakın zamanda başlatacak. ABD Silahlı Kuvvetleri bu operasyona dahil olmayacak ve ABD güçleri bölgedeki IŞİD ‘halifeliğini’ yendiği için bahsi geçen bölgede yer almayacak.

“ABD, tutuklanan IŞİD’lilerin savaşçılarının çoğunluğunun geldiği Fransa, Almanya ve diğer Avrupa ülkelerine vatandaşlarını geri almaları için baskı yaptı, ancak onlar bunu istemedi ve reddetti. ABD onları uzun yıllar sürebilecek bu süreçte tutmayacak, bu ABD’li vergi mükelleflerine büyük bir yük olabilir. Şimdi, IŞİD’in yenilmesinin ardından son iki yılda bölgede yakalanan IŞİD savaşçılarından Türkiye sorumlu olacak.”

Bir ay sonra Washington’da görüşecekler

Erdoğan-Trump ikilisi, ABD başkanının daveti üzerine önümüzdeki ay ABD’nin başkenti Washington’da bir görüşme yapmayı kararlaştırdı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, dün partisinin Kızılcahamam kampında yaptığı açıklamada, “Trump, Fırat’ın doğusundan çekilmeyi gündeme getirdi ama yanındakiler talimata uymuş değil. Bütün hesabımızı yapmak zorundayız” demiş ve eklemişti:

“Güvenli bölge olarak söylediğimiz, haritada çizip gösterdiğimiz yerler, 30-32 km. derinlik çalışmalar bizim bu bölgede durumumuz ne olduğunu göstermemiz bakımından önemli. Bize düşen her alanda hazırlık yapıp, yeni projeleri ve eserleri hayata geçirmektir. Biz işimize bakacağız. Türkiye için ne yapabiliriz ona bakacağız.”

Koalisyon çekiliyor, DSG’den açıklama

Erdoğan ve Trump’ın telefon görüşmesi ardından ABD öncülüğündeki Uluslararası Koalisyon Güçleri, sabah saatlerinde sınır noktalarından çekilmeye başladı.

“Türkiye ile herhangi bir savaşın yaşanmaması için yaptığımız tüm çalışmalara ve esnek yaklaşımlarımıza; sınır güvenliği mekanizması için üzerimizde düşen tüm sorumlulukları yerine getirmemize rağmen, ABD güçleri üzerilerine düşen sorumlulukları yerine getirmemiş, Türkiye sınırındaki güçlerini çekmiştir. Türkiye şimdi bölgemize saldırı hazırlığındadır.

“Türkiye’nin Kuzey ve Doğu Suriye’ye askeri bir operasyon gerçekleştirmesi, DAİŞ (IŞİD) örgütüne yönelik operasyonlarımıza büyük oranda olumsuz etki edecek ve son yıllarda bölgede sağlanan istikrarı ortadan kaldıracaktır.

“Demokratik Suriye Güçleri olarak, savunma hakkımızı kullanmak için bir an bile beklemeyeceğimizi belirtiyor; Arap, Kürt, Süryani, Asuri tüm halklarımıza birlik olup Türkiye’nin saldırılarına karşı meşru haklarını kullanarak ülkeyi savunmaya çağırıyoruz.”

BM: En kötüsüne hazırlanıyoruz

Birleşmiş Milletler (BM), Türkiye’nin Kuzey Suriye’ye yönelik operasyonu hakkında ‘en kötüsüne hazırlandığı’ açıklamasında bulundu.

Cenevre’de gazetecilere açıklama yapan BM Suriye Krizi için İnsani Yardım Koordinatörü Panos Moumtzis, “Neler olacağını bilmiyoruz… En kötüsüne hazırlanıyoruz” dedi.

Moumtzis, olası operasyonun sonuçlarıyla ilgili ‘cevaplanmamış’ çok fazla soru olduğunu vurguladı.

BM’nin Suriye’nin kuzeyinden göç olması durumunda bir acil durum planı hazırladığı; ihtiyaç halinde tıbbi malzeme ve gıda desteği sağlanacağı da belirtildi.

Kuzey Suriye’den uyarı ve tepki

Bu gelişmeler öncesi ise Türkiye’nin hedefindeki Kuzey ve Doğu Suriye’deki özerk yönetimlerden uyarı geldi.

Kuzey ve Doğu Suriye Toplumsal İşler Komitesi ile Mülteci ve Göçmen Bürosu, “Türkiye’nin olası saldırısının çok ağır sonuçları olacağını ve kontrolü zor durumların yaşanacağını” belirtti.

Yapılan yazılı açıklamada Kuzey ve Doğu Suriye’ye yüz binlerce kişinin göç ettiği belirtilerek, Demokratik Suriye Güçleri’nin Uluslararası Koalisyon desteğiyle Bahoz’u özgürleştirmesinin ardından binlerce IŞİD’linin aileleri ile birlikte teslim olduğu ve Hol Kampı’na yerleştirildiği hatırlatıldı.

Bu kampın Ortadoğu’nun en büyük kampı olduğu, tüm dünya için büyük bir tehdit barındırdığı belirtilirken, Kampta 71 bin 658 IŞİD’li aile, göçmen ve mültecinin kaldığı, 10 bin 454 IŞİD’li ailenin yarattığı tehlikenin tutuklu olan IŞİD’lilerden daha az tehlikeli olmadığı kaydedildi.

Türkiye’nin operasyon tehditlerinin kampları hareketlendirdiği belirtilirken, “IŞİD’li kadınlar, kampta yeniden örgütleniyor ve çocuklara radikal fikirler öğretiyor” denildi.

Türkiye’nin olası saldırısına karşı uyarıda bulunan Mülteci ve Göçmen Bürosu, “Saldırılar ile kontrolü imkansız sonuçlar yaşanacaktır. IŞİD bir kez daha örgütlenecek ve bir ülke sınırı ile kalmayan geniş çaplı vahşi saldırılarına yeniden başlayacaktır” diyerek çağrıda bulundu.

Öte yandan Beyaz Saray’ın açıklaması ve Koalisyon Güçlerinin sınır hattından çekilmeye başlamasının ardından Heseki’de binlerce kişi, olası operasyona karşı Til Erqem’de bulunan Uluslararası Koalisyon üssüne yürüdü.

Üsse yönelen protestocular, Koalisyon’un Türkiye’nin tutumuna tepki göstermesini istedi.

Üs önünde protesto eylemine başlayanlar, yürüyüşe katılanlar arasından seçilen bir heyeti görüşme için içeri gönderdi.

Talepleri Koalisyon temsilcilerine ileten heyet, burada askeri bir yetkili ile görüştü.

Koalisyon ile görüşen heyette yer alan Heseki Kanaat Önderi Meclisi Başkanı Fewaz El-Zewba, “Biz barış ve diyalog istiyoruz. Türk devleti ile savaşmak istemiyoruz. Türkiye’nin bahsettiği ve kendi çıkarları doğrultusunda dayattığı ‘güvenli bölgeyi’ reddediyoruz” dedi.

Demokratik Suriye Güçleri Basın Sözcüsü Mustafa Bali de Twitter üzerinden şu paylaşımı yaptı:

“Güvenlik mekanizması’ anlaşmasına rağmen ve güçlendirmelerin yıkımının ardından ABD güçleri sorumluluklarını yerine getirmedi ve bölgeyi bir savaş alanına dönüşmeye bırakarak sınırdan çekildiler. Fakat DSG Kuzey Doğu Suriye’yi he ne pahasına olursa olsun savunmaya kararlıdır.”

Trump’ın eski temsilcisinden tepki

ABD’nin önceki dönem IŞID’le Mücadele Özel Temsilcisi Brett McGurk, Twitter üzerinden Beyaz Saray’dan gelen açıklamaları değerlendirdi.

McGurk, Trump’ı eleştirdiği mesajında, onun müttefiklerini “açıkta bıraktığını” söyledi.

“Donald Trump bir başkomutan değil. Bilgi sahibi olmadan veya danışmadan dürtüsel kararlar veriyor. Askeri personeli tehlikenin kucağına takviyesiz gönderiyor. Yüksekten atıp tutuyor ve sonra da düşmanları blöfüne yanıt verdiğinde veya sert bir telefon konuşması yaşadığında müttefiklerimizi açıkta bırakıyor.”

Erdoğan’dan yeni açıklama

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Sırbistan’a yapacağı resmi ziyaret öncesi Atatürk Havalimanı’nda da bir basın açıklaması yaptı.

ABD askerinin bölgeden çekilmeye başladığını kaydeden Erdoğan, şunları söyledi:

“Sayın Başkan Trump bu konuyla ilgili talimatını vermişti ve çekilmeyi emretmişti fakat bu biraz gecikti.

“Gecikmeye rağmen bu arada bölgede görüşmeler hep yapıldı. Şimdi bu dün akşamki görüşmeden sonra da yine bu görüşmeler aynı kararlılıkla devam edecek.

“Hep söylediğimiz söz bir gece ansızın gelebiliriz demiştik. Bu kararlılığım devam ettiriyoruz. Çünkü terör örgütlerinin tehditlerini daha fazla kabul etmemiz asla mümkün değil.”

Beyaz Saray açıklamasıyla ilgili konuşan Erdoğan, ABD askerinin bölgeden çekilmeye başladığını kaydetti; IŞİD’lilerle ilgili soruya ise “10 bin gibi rakamlar çok abartılı” yanıtını verdi.